|
Aintzina sei baserri auzo zeuden herrian: hiru, Ezozia, Urruzkarate eta Txurruka errekaren eskuineko aldean; beste horrenbeste, Irure, Erlaegi eta Saloguen, ezkerrekoan. Denborarekin Urruzkaratekoak San Andres izena hartu zuen. Ertaroan sona handiko oinetxea izandakotik zetorkion auzoari izena. XVI. mendearen erdi aldera, San Andresen izenpeko ermita egin zuten bertan eta geroztik santuaren izenez ezagutzen da auzo hori. Ibaiaz bestaldera dauden auzoetan, ordea, gehixeago aldatu ziren gauzak. Aintzinako Erlaegi eta Saloguen auzoak, desitxuratu moduan egin dira eta Irurek bereganatu ditu. Bereganatze prozesua XIX. mendean hasitakoa da. Apenas zegoelarik baserririk eta, ondorioz, bizilagunik, arestian aipatutako auzoetan, lurralde antolaketari dagozkion arauek auzo bakarrean bildu zituzten hasieran hiru zirenak. Gaur egun, Irure auzokotzat jotzen dira mendebaldeko zatian sakabanatuta dauden baserriei. Baserri auzoetako populazioak behera egin du nabarmen. Ondorioz, baserrietako asko hutsik daude eta beste asko bota egin dituzte. Jarraian, baserri horien guztien zerrenda paratu dugu, egungo lurralde banaketa erabiliz, jatorrizko izena batetik, eta herriak nola esaten dien ondoan, memoria historikoa berreskuratze aldera. DEBA IBAIAREN ESKUMAKO ALDEAN:  TXURRUKA (Bergararekin mugan)| JATORRIZKO TOPONIMOA | HERRI HITZA |
|---|
Agirre | Agarre | Unamuno | Unamuno (hondatua) | Egotza (pista por Osintxu) | Egotza | Egotza-etxetxo | Egotzako-etxetxo | Txurruka-azpi | Txurruka-azpi | Txurruka-gain | Txurruka-gain | Urruzti | Urruzti (hondatua) | Aguirre-Beiztegi | Agarre-Beztei | Madarieta | Madari | Oriturri | Oitxurri (hondatua) | Azaoleaga | Azalia | Azaoleaga-etxetxo | Azalia-etxetxo | Mendizabal | Mendizabal | Edurdungoa | Edurdungua |
 SAN ANDRES AUZOA (Txurruka eta Ezozia artean)| JATORRIZKO TOPONIMOA | HERRI IZENA |
|---|
Arkaitz | Arkaitz (desagertua) | Aguirre-boluna | Agarre-bolu | Zelaeta | Zeleta | Bagozkoitia | Bozkoitxi | Iriarte | Iriarte | Iturriaga | Iturrixaga | Itxasoegi | Itxasoi | Aritzaga | Aritzaga | Aritzaga-etxetxo | Aritzagako-etxetxo | Argarate | Argate | Zabaleta | Zabaleta | Argarate-buru | Argate-buru | Barrenetxea | Barrenetxe | Urruzkarate | Uzkate | Obe | Obe | Arteta | Arteta | San Andrés | San Andrés | Aseginolatza-barri | Asiolatza-barri (hondatua) | Aseginolatza-zaharra | Asiolatza-zar | Ozuma-gain | Ozuma-gain | Ozuma-azpi | Ozuma-azpi | Ipiñarrieta | Ipiñarrieta | Korta | Korta | Etxebarria | Uzkate-Etxebarri | Goenetxea | Guenetxe | Eizagirre | Izarre | Eizagirre-etxetxo | Izarreko-etxetxo | Goenetxe-etxetxo | Guenetxetxo |  EZOZIA AUZOA (Elgoibarrekin mugan)| JATORRIZKO TOPONIMOA | HERRI IZENA |
|---|
Mendiola | Mendiola (hondatua) | Iribe | Iribe | Arteaga | ArtIa | Legarda | Legarda | Espilla | Espilla | Ezozia | Ezozi | Armendia | Armendi | Irigoen | Irigoin | Aldasoro | Aldaso | Arrieta | Arritxa | Altamira | Altamira (hondatua) | Mendotz | Mendotz | Munoeta | Muneta | Aldasoro-Etxetxo | Aldasoro-Etxetxo | Araneta | Araneta | Kirueta | Kirueta | Larreategi | Larreategi | Larreategi-Etxetxo | Larreategi-Etxetxo | Arrizabalaga | Arzabalaga | Iturbe-zaharra | Iturbe-zar | Iturbe-barri | Iturbe-barri | Aginaga | Agiña (hondatua) |
DEBA IBAIAREN EZKERREKO ALDEAN: IRURE AUZOA (Bergara eta Eibarrekin mugak)| JATORRIZKO TOPONIMOA | HERRI IZENA |
|---|
Saloguen-azpi | Salon-azpi | Saloguen-gañekoa | Salon-gañekua | Itzio-etxetxo | Itzio-etxetxo | Itzio | Itzio | Erlaegi | Erlai | Igerate | Igarate (desagertua) | Errota-barri | Errota-barri (desagertua) | Galtzeidukoa | Galtzeidukua | Sagarraga-torrea | Sagarra-Naparra (desagertua) | Ernizketa | Ernizketa-San Martzial | Eizaga | Eitza | Eizaga-etxetxo | Eitzako-etxetxo | Arregibaso | Arribaso | Ostegieta | Osteitxa | Iraola-etxebarri | Iraola-etxebarri (desagertua) | Zabala | Zabale | Iraolabeitia | Iraolabeitxi | Iraola-Mantxo | Mantxo | Iraolagoitia | Iraola | Ilurdo | Illordo | Irure-Hemendikoa | Irure-Txiki | Intxausti | Intxausti | Irure-Handikoa | Irure-Haundi |
|
Soraluze 
